پیامبر صلی الله علیه و سلم پس از آنکه سورهٔ {إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالفَتْحُ} بر ایشان نازل شد، هیچ نمازی نخواندند مگر آنکه در آن می‌فرمودند: «سُبْحَانَكَ رَبَّنَا…

شرح

ام‌المؤمنین عایشه رضی الله عنها خبر می‌دهند که پیامبر صلی الله علیه و سلم هنگامی که سورهٔ {إذا جاء نصر الله والفتح} بر ایشان نازل شد، قرآن را تأویل (و اجرا) کردند و به فرمانبرداری از امر خداوند متعال در این سخنش که {فسبح بحمد ربك واستغفره} (پس با ستایش پروردگارت او را تسبیح گوی و از او آمرزش بخواه)، شتافتند. پس در حال رکوع و سجود در نمازشان بسیار می‌فرمودند: «سبحانك» تو را از هر نقصی و از آنچه شایستهٔ تو نیست، پاک و منزه می‌دانم، «اللهم ربنا وبحمدك» با ثنای پسندیده‌ای که به خاطر کمال ذات، صفات و افعالت بر توست، «اللهم اغفر لي» خداوندا گناه مرا محو کن و از آن درگذر.

نکته‌های حدیث

• مستحب بودن بسیار گفتن این دعا در رکوع و سجود.
• استغفار در پایان عمر، تذکری است بر اینکه عبادت‌ها نیز - به خصوص نماز - باید با استغفار به پایان برسند، تا آنچه از نقص در آنها رخ داده، جبران شود.
• بهترین چیزی که برای پذیرش دعا به وسیلهٔ آن به خداوند متوسل می‌شوند، ذکر ستایش‌ها، تسبیح و منزه دانستن او از نقایص و عیوب است.
• فضیلت استغفار، و طلب آن در هر حال.
• کمال بندگی پیامبر صلی الله علیه و سلم و فرمانبرداری ایشان از امر خداوند.