همانا قبر، اولین منزل از منزلگاه‌های آخرت است، پس اگر [کسی] از آن نجات یابد، آنچه پس از آن است آسان‌تر از آن است، و اگر از آن نجات نیابد، آنچه پس از آن است، سخت‌تر از آن است

شرح

امیرالمؤمنین عثمان بن عفان رضی الله عنه هرگاه بر قبری می‌ایستاد، چنان می‌گریست که ریشش با اشک‌هایش خیس می‌شد. به او گفته شد: از بهشت و دوزخ یاد می‌شود و از روی اشتیاق به بهشت یا ترس از دوزخ گریه نمی‌کنی! اما از قبر گریه می‌کنی؟ ایشان گفت: پیامبر صلی الله علیه و سلم خبر داده‌اند که قبر اولین منزل از منزلگاه‌های آخرت است، پس اگر [کسی] از آن نجات یابد و رها شود، آنچه پس از آن از منزلگاه‌هاست، آسان‌تر از آن است. و اگر از عذاب آن نجات نیابد؛ آنچه پس از آن از مجازات است، سخت‌تر از آن چیزی است که در آن است.

نکته‌های حدیث

• بیان این‌که عثمان رضی الله عنه تا چه اندازه از خداوند متعال می‌ترسید، آن هم در حالی که خود از کسانی بود که به بهشت بشارت داده شده بود
• مشروعیت گریه کردن هنگام به یاد آوردن هول و هراس قبر و قیامت.
• اثبات نعمت و عذاب قبر.
• ترساندن از عذاب قبر.