Medine’deki Mescid-i Nebevî (Peygamber Mescidi), Mekke’deki Mescid-i Haram’dan sonra İslam’ın en kutsal ikinci mescididir. Onu Peygamber ﷺ Hicret’in ardından 622’de bizzat inşa etti – kerpiç ve hurma gövdelerinden mütevazı bir avlu olarak. Bu avludan dünyanın en büyük camilerinden biri doğdu. Peygamber’in ﷺ kabri de buradadır, Yeşil Kubbe’nin altında.
İslam’ın en kutsal ikinci mescidi
Mescid-i Nebevî, ibadet için yolculuk yapılan üç mescitten biridir. Ebû Saîd el-Hudrî’nin rivayet ettiği hadiste şöyle buyrulur:
“(İbadet için) şu üç mescitten başkasına yolculuk edilmez: Mescid-i Haram, Mescid-i Aksâ ve benim bu mescidim.”
Burada kılınan namazın ayrı bir değeri vardır. Ebû Hureyre, Peygamber’in ﷺ şöyle buyurduğunu rivayet eder:
“Benim bu mescidimde kılınan bir namaz, Mescid-i Haram dışında, diğer mescitlerde kılınan bin namazdan daha hayırlıdır.”
622’deki inşa
Peygamber ﷺ Medine’ye geldiğinde mescidin arsası iki yetim çocuğa, Sehl ve Süheyl’e aitti. Onu hediye etmek istediler, ancak Peygamber ﷺ bedelinin ödenmesinde ısrar etti.
İnşaat yaklaşık yedi ay sürdü ve ashap Peygamber ﷺ ile birlikte çalıştı. Mescit yaklaşık 30,5 × 35,6 metreydi: kerpiç duvarlar, hurma gövdelerinden sütunlar ve yaklaşık 3,6 metre yüksekliğinde sıkıştırılmış toprak ve hurma yapraklarından bir çatı. Üç kapısı vardı – Bâbü’r-Rahme, Bâb-ı Cibrîl ve Bâbü’n-Nisâ.
İlk aylarda kıble kuzeyde, Kudüs yönündeydi; kıble Mekke’deki Kâbe’ye çevrildiğinde mescit de güneye yöneldi.
Fotoğraf: Muhammad Mahdi Karim, King Eliot, Anaya Ki Family, Indonesiagood · GFDL 1.2, CC BY-SA 4.0, CC BY-SA 3.0, CC BY 4.0, CC BY 3.0 · Wikimedia Commons · Wikimedia Commons
Toplumun kalbi
Mescid-i Nebevî yalnızca bir namaz yeri değildi. Orada ilim öğrenilir, istişare edilir ve anlaşmazlıklar çözülür, heyetler kabul edilir ve yardım dağıtılırdı. Kuzey duvarı boyunca Suffe vardı – yoksul sahabilerin yaşadığı üstü örtülü bir yer; onlara Ashâb-ı Suffe denirdi.
Doğu duvarı boyunca Peygamber’in ﷺ eşlerinin odaları bulunuyordu. Bunlardan birinde, Hz. Âişe’nin odasında, Peygamber ﷺ 632’de vefat etti ve oraya defnedildi; daha sonra yanına Ebû Bekir ve Ömer defnedildi.
Minber ve mihrap
İlk yıllarda mescidin minberi yoktu; daha sonra Peygamber ﷺ için Medine yakınlarındaki Gâbe’den getirilen ağaçtan bir minber yapıldı. Sehl b. Sa‘d, Peygamber’in ﷺ onun üzerinde namaz kıldığını ve sonra şöyle buyurduğunu rivayet eder:
“Ey insanlar! Bu gördüğünüz şeyleri ancak bana uyasınız ve benim namazımı öğrenesiniz diye yaptım.”
Minber yüzyıllar boyunca birkaç kez yenilendi; bugünkü mermer minberi Osmanlı padişahı III. Murad 1590’da yerleştirtti. Mihrâb-ı Nebevî, Peygamber’in ﷺ namaz kıldırdığı yeri gösterir; bugünkü şeklini Memlük sultanı Kayıtbay 1483–1484’te verdi. Mescit ilk oyuk mihrabına 8. yüzyılın başında kavuştu – bu, İslam mimarisinin ilk oyuk mihrabı kabul edilir.
Ravza
Minber ile Peygamber’in ﷺ defnedildiği oda arasındaki alana Ravza (Ravza-i Mutahhara) denir ve cennet bahçelerinden biri kabul edilir. Eskiden mescidin geri kalanından ayıran yeşil bir halıyla belirtilirdi.
Ravza bugün mescidin en çok ziyaret edilen bölümüdür; bu yüzden ziyaret için resmî Nusuk uygulamasından önceden randevu alınır.
Yeşil Kubbe
Uzun süre Peygamber’in ﷺ kabri üzerinde kubbe yoktu. İlk kubbeyi, ahşap ve boyasız bir kubbe olarak, Memlük sultanı Kalavun 1279’da yaptırdı. 1481’deki büyük yangından sonra Sultan Kayıtbay mescidi ve kubbeyi yeniden inşa ettirdi: tuğla bir kaide ve kurşunla kaplı ahşap bir kubbe.
Bugünkü kubbeyi Osmanlı padişahı II. Mahmud 1817–1818’de yaptırdı; kubbe ilk kez 1837’de yeşile boyandı – o zamandan beri bütün dünya onu Yeşil Kubbe olarak tanır.
Yüzyıllar boyunca genişletmeler
622’nin mütevazı avlusundan itibaren mescit her çağda büyüdü. Halifeler Ömer ve Osman onu genişletti, Osman taşla yeniden inşa ettirdi; Emevîler Peygamber’in ﷺ eşlerinin odalarını mescide dahil ederek ilk minareleri yükseltti; Osmanlılar ise 19. yüzyılın ortasında bugün mescidin en eski bölümü olan kubbeli harimi inşa etti.
20. yüzyıldaki büyük Suudi genişletmeleri onu dünyanın en büyük yapılarından biri haline getirdi: on minare, çatıda kayar kubbeler ve avlularda büyük şemsiyeler.
- 622Peygamber ﷺ mescidi inşa eder, yaklaşık 30 × 36 m
- 629Hayber’den sonra genişletilir, yaklaşık 47 × 47 m
- 638 civarıHalife Ömer: yaklaşık 57 × 66 m
- 649Halife Osman: taş duvarlar ve sütunlar, tik ağacı, yaklaşık 81 × 63 m
- 707–709I. Velîd: eşlerin odaları mescide katılır, ilk oyuk mihrap, dört minare
- 775–785Abbâsî halifesi Mehdî mescidi kuzeye doğru genişletir
- 1279kabir üzerindeki ilk, ahşap kubbe
- 1481büyük yangın; Sultan Kayıtbay yeniden inşa eder
- 1590III. Murad’ın mermer minberi
- 1849Sultan Abdülmecid’in Osmanlı yeniden inşası başlar; 13 yıl sürer
- 1951ilk Suudi genişletmesi, yeni kanatlar ve minareler
- 1985–1992büyük genişletme: yaklaşık 160.000 m², 27 kayar kubbe
- 20121,6 ila 2 milyon kişilik yeni bir genişletme duyurulur
Mescidi ziyaret
Mescid-i Nebevî’yi ziyaret haccın bir parçası değildir, ancak hac ve umre yapanların çoğu onu ziyaret eder ve birçok Müslüman Medine’ye özellikle onun için gelir. Mescit gün boyu namaza açıktır; Ravza için, söylendiği gibi, önceden randevu alınır.
Prayer Time editörleri tarafından belirtilen kaynaklara dayanarak yazılmıştır.







