Medine’nin güneyindeki Kuba Mescidi, İslam tarihinin ilk mescidi kabul edilir. 622’de, Peygamber ﷺ Mekke’den hicret ederken Medine’nin girişindeki Kuba köyüne vardığında kuruldu. Peygamber ﷺ onu sonra da düzenli olarak ziyaret etti; dört minareli ve 56 kubbeli bugünkü beyaz cami ise mimar Abdülvâhid el-Vekil’in 1986 tarihli eseridir.
İslam tarihinin ilk mescidi
Peygamber ﷺ 622’de Mekke’den Medine’ye giderken önce, o zamanki Medine’ye yaklaşık altı kilometre uzaklıktaki Kuba köyünde durdu. Rivayete göre İslam tarihinin ilk mescidinin temeli burada atıldı. Şehir sonradan büyüdü ve Kuba bugün Medine’nin bir parçasıdır.
Kur’an, Tevbe Suresi’nde (9:108) ilk günden takva üzerine kurulan bir mescitten söz eder. Birçok âlim bu ayeti Kuba Mescidi ile ilişkilendirir; bu yüzden ona Mescid-i Takvâ da denir.
İnşası
Rivayete göre ilk taşı Peygamber ﷺ bizzat koydu, ardından Ebû Bekir, Ömer ve Osman koydu. Kaynaklar ayrıntıda farklıdır: bazılarına göre mescidi Peygamber ﷺ yaptı, bazılarına göre ise Mekke’den gelen ilk muhacirler ve ensar daha o gelmeden inşaata başlamıştı.
İlk mescit Kudüs’e yönelikti; kıble Mekke’deki Kâbe’ye çevrildiğinde o da yeni kıbleye göre yeniden düzenlendi.
Fotoğraf: Muhammad Mahdi Karim, Tevfik Teker, Wurzelgnohm · GFDL 1.2, CC BY 3.0, CC0 · Wikimedia Commons · Wikimedia Commons
Peygamber’in ﷺ ziyaretleri
Medine’ye yerleştikten sonra da Peygamber ﷺ düzenli olarak Kuba’ya gider ve orada iki rekât namaz kılardı. Abdullah b. Ömer şöyle rivayet eder:
“Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- binekle veya yaya olarak Kubâ Mescidi’ni ziyâret eder ve orada iki rekât namaz kılardı.”
Başka bir rivayete göre her cumartesi giderdi ve İbn Ömer de böyle yapardı – Medine’yi ziyaret edenlerin çoğu bugün de namaz kılmak için Kuba’ya gelir.
Yüzyıllar boyunca
Mescidi Halife Osman, ardından Emevî yöneticiler genişletti; Ömer b. Abdülaziz döneminde ilk minaresini aldı. Daha sonra Zengîler, Memlükler ve Osmanlılar onu onardı – Kanunî Sultan Süleyman minareyi ve tavanı yeniletti, II. Mahmud ve Abdülmecid ise 19. yüzyılın ilk yarısında büyük onarımlar yaptırdı.
1968’de dış duvarlar yenilendi, kadınlar için bir giriş eklendi ve ayrı duran minare binaya katıldı; mescit o zaman 40 × 40 metrelik bir kareydi.
Bugünkü cami
Kral Fahd 3 Kasım 1984’te, Mısırlı mimar Abdülvâhid el-Vekil’in tasarladığı tamamen yeni bir caminin temelini attı. Eski bina yıkıldı, yenisi 2 Kasım 1986’da açıldı.
Harim, demet sütunlar üzerindeki altı büyük kubbeyle merkezî bir avlunun etrafına yerleşir – caminin toplam 56 kubbesi ve dört minaresi vardır. Avlu siyah, kırmızı ve beyaz mermerle döşelidir, minber ve mihrap beyaz mermerdendir ve yedi ana giriş vardır. Kuzeydeki iki katlı kadınlar bölümü yaklaşık 7.000 kadın alır; ayrıca imam ve müezzin lojmanları ve bir kütüphane bulunur.
- 622mescit Kuba’da kurulur
- 644–656Halife Osman genişletir
- 684Abdülmelik b. Mervan döneminde genişletme
- 705–715I. Velîd yeniden inşa eder
- 717–720Ömer b. Abdülaziz: ilk minare
- 1044yeni bir mihrap
- 1160Zengî veziri Cemâleddin el-İsfahânî onarır
- 1333Memlük sultanı Nâsır Muhammed yeniden inşa eder
- 1476Sultan Kayıtbay onarır
- 1543Kanunî Sultan Süleyman minareyi ve tavanı yeniler
- 1829–1840’larII. Mahmud ve Abdülmecid’in büyük onarımları
- 1968Kral Faysal döneminde onarım, 40 × 40 m
- 1984–1986Abdülvâhid el-Vekil’in yeni camisi
- 202250.000 m²’lik genişletme duyurulur
Yeni bir genişletme
Nisan 2022’de camiyi on kat büyüterek yaklaşık 50.000 m²’ye ve 66.000 kişilik kapasiteye çıkaracak bir genişletme duyuruldu. Mart 2023’ten beri cami, Medine Bölgesi Kalkınma İdaresi’nin sorumluluğundadır.
Prayer Time editörleri tarafından belirtilen kaynaklara dayanarak yazılmıştır.


