“Kabul edilme mescidi” anlamına gelen İcâbe Mescidi, Medine’de Bakî’nin birkaç yüz metre kuzeyindedir. Evs kabilesinden Benî Muâviye’nin mescidiydi ve adını Peygamber’in ﷺ burada ümmeti için yaptığı duadan alır: üç dileğinden ikisi kabul edildi. Yüzyıllar süren yıkılış ve onarımlardan sonra bugünkü binayı 1997’de Kral Fahd yaptırdı.
Adı ve yeri
Mescit, Evs kabilesinden Benî Muâviye b. Mâlik b. Avf ailesinin arazisinde, Bakî Mezarlığı’nın kuzeyindeki aynı adlı mahallede, Kral Faysal Caddesi’nin doğu tarafında yer alır. Mescid-i Nebevî’ye uzaklığı yaklaşık 580 metredir.
Eski kaynaklar onu kabileye nispetle Benî Muâviye Mescidi diye anar; “kabul edilme” anlamındaki İcâbe adı ise Peygamber’in ﷺ duasından gelir. Medine Simge Yerleri Ansiklopedisi’ne göre bu ad ancak sonraları ortaya çıkar ve onu kaydeden en eski kaynak İbnü’n-Neccâr’dır (ö. 643 h.).
Peygamber’in ﷺ duası
İmam Müslim’in Sahih’inde Sa‘d b. Ebî Vakkâs, Peygamber’in ﷺ Âliye’den dönerken Benî Muâviye Mescidi’ne girdiğini, ashabıyla birlikte iki rekât kıldığını ve ardından uzun uzun dua ettiğini rivayet eder. Rabbinden üç şey istediğini söyledi: ümmetinin kıtlıkla helak edilmemesini, suda boğularak helak edilmemesini ve aralarında çekişme olmamasını. İlk ikisi kabul edildi, üçüncüsü edilmedi.
Aynı dilekler Sevbân’ın rivayet ettiği bir hadiste de geçer; Peygamber ﷺ şöyle buyurur:
“Rabbimden ümmetimi umumi kıtlıkla helak etmemesini ve kendilerinden olmayıp onların köklerini kurutacak dış düşmanları onlara musallat etmemesini istedim.”
Fotoğraf: Imam Khairul Annas · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons · Wikimedia Commons
Eski kaynaklarda
Abdullah b. Ömer, İmam Mâlik’in kaydettiği bir rivayete göre Peygamber’in ﷺ vefatından sonra onun bu mescitte namaz kıldığı yeri göstermiş ve fitnenin kıyamete kadar süreceğini söylemiştir. İbn Şebbe, Medine tarihinde Peygamber’in ﷺ mihrabın yaklaşık iki zira sağında namaz kıldığını nakleder.
Âlim Semhûdî, Medine tarihinde ziyaretçilere mescitte nafile namaz kılmalarını ve ardından dua etmelerini tavsiye eder.
Yüzyıllar boyunca
Mescit Ömer b. Abdülaziz döneminde onarıldı. Hicrî 7. yüzyılda İbnü’n-Neccâr onu birkaç sütunu ve güzel bir mihrabı kalmış bir harabe olarak buldu; hicrî 9. yüzyılda duvarları onarıldı. Daha sonra seyyah Ayyâşî duvarları büyük ölçüde yıkılmış iki bölüm gördü – mihraplı güney bölümü ve kubbeli kuzey bölümü.
Vakıflar idaresi mescidi onarıp iki bölümü birleştirdi ve ona kendine özgü biçimde bir minare kazandırdı. 1418’de (1997) Kral Fahd onu yeniden inşa ettirip genişletti.
- 1–11 h.Peygamber ﷺ Benî Muâviye Mescidi’nde namaz kılar ve dua eder
- 8. yy.Ömer b. Abdülaziz döneminde onarım
- 7. yy. h.İbnü’n-Neccâr onu İcâbe adıyla, harabe olarak kaydeder
- 9. yy. h.duvarlar onarılır
- sonraAyyâşî iki harap bölümü anlatır; vakıflar onları birleştirip minare ekler
- 1997Kral Fahd bugünkü mescidi yaptırır (1418 h.)
Bugünkü mescit
Bugünkü mescit yaklaşık 1.000 m² alanı kaplar; bunun yaklaşık 500 m²’si iç namaz mekânıdır – hicrî 10. yüzyıldakinin aşağı yukarı dört katı. Yaklaşık 100 m²’lik kadınlar bölümü kuzeydoğudadır. Ön kısmın üzerindeki kubbe 11,7 metre yüksekliğinde ve 9,5 metre çapında, güneydoğudaki minare ise 33,75 metredir.
Mescit, Suudi Arabistan’ın tarihî camileri ihya projesine de dahil edilmiştir. Beş vakit namaz burada kılınır ve gün boyu ziyaretçilere açıktır.
Prayer Time editörleri tarafından belirtilen kaynaklara dayanarak yazılmıştır.
