Büyük Çamlıca Camii, İstanbul’un Anadolu yakasında, Üsküdar’daki Çamlıca Tepesi’nde yükselir ve şehrin büyük bölümünden görünür. İki kadın mimar, Bahar Mızrak ve Hayriye Gül Totu tarafından tasarlanmış, 2013–2019 yılları arasında inşa edilmiştir. Altı minaresi ve 72 metrelik kubbesiyle kaynaklar onu Türkiye’nin en büyük camisi olarak anar; külliyede müze, kütüphane, sanat galerisi ve konferans salonu da bulunur.
Boğaz’a bakan tepede
Çamlıca Tepesi, İstanbul’un Anadolu yakasında, Üsküdar ilçesinde yükselir. En yüksek noktası olan Büyük Çamlıca 288 metredir ve Boğaz’ın güney kesimiyle Haliç’in ağzına uzanan geniş bir manzara sunar. Tepede büyük ağaçlar, çiçek bahçeleri, çeşmeler ve Osmanlı tarzı çay bahçeleriyle bir halk parkı bulunur.
Cami tepenin üzerinde yer alır ve şehir merkezinin büyük bölümünden görünür; böylece İstanbul siluetinin simgelerinden biri olmuştur. Külliyenin planlanmasına 2000 yılında başlanmıştı.
Mimarlar ve inşaat
Cami, iki kadın mimar, Bahar Mızrak ve Hayriye Gül Totu tarafından tasarlandı; projeleri bir yarışmada ikincilik ödülü almıştı. Klasik Osmanlı mimarisini ve Mimar Sinan’ın eserlerini örnek aldılar; Vikipedi’ye göre cami, Sinan’ın Süleymaniye’siyle boy ölçüşecek şekilde düşünülmüştü. Dış görünüşü, revaklı bir avluya bağlanmış devasa bir kutu olarak tarif edilmiştir.
Temeli Ağustos 2013’te atıldı – Küre Ansiklopedi 6 ya da 7 Ağustos’u verir – ve inşaat yaklaşık altı yıl sürdü. Vikipedi’ye göre maliyeti 110 milyon ABD doları, o dönemde yaklaşık 550 milyon Türk lirasıydı.
Fotoğraf: Dosseman, Mondo79 from Freiburg, Germany · CC BY-SA 4.0, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons · Wikimedia Commons
Kubbe, minareler ve ezan
Ana kubbe 72 metre yüksekliğindedir; kaynaklara göre bu, İstanbul’daki 72 milleti simgeler, 34 metrelik çapı ise şehrin plaka kodu olan 34’ü hatırlatır. Kubbenin tepesinde 7,77 metre yüksekliğinde, 3,12 metre genişliğinde ve 4,5 ton ağırlığında, üç parçadan oluşan bir alem vardır; dünyanın en büyük alemi olarak anılır ve nanoteknolojiyle renklendirilmiştir. Ana kapı 6,5 metre yüksekliğinde ve 6 ton ağırlığındadır.
Altı minare, kaynaklara göre imanın altı şartını temsil eder. Üçer şerefeli dördü 107,1 metredir – 1071 Malazgirt Zaferi’ni hatırlatan bir sayı – iki şerefeli diğer ikisi ise 90 metredir. Cami, Sultanahmet Camii ve Adana’daki Sabancı Merkez Camii’nden sonra Türkiye’de altı minareli üçüncü camidir.
İç mekân sade tutulmuş; ışık, renk, cam, tezyinat ve hatla şekillendirilmiştir. Minarelerden günde beş kez ezan okunur ve Peygamber ﷺ ezana nasıl karşılık verileceğini şöyle öğretmiştir:
“Müezzini duyduğunuzda, sizde söylediklerini tekrar edin. Sonra da benim için salavat getirin.”
Fikirden açılışa
Çamlıca Tepesi’ne büyük bir cami fikri 2000’den itibaren işlendi ve temel Ağustos 2013’te atıldı. Cami 7 Mart 2019’da ibadete açıldı; devletin en üst düzey yetkililerinin katıldığı resmî açılış 3 Mayıs 2019’da yapıldı.
Tepe sonraki yıllarda da değişti: Onu kaplayan çok sayıda radyo ve televizyon direği, 29 Mayıs 2021’de açılan 369 metrelik tek bir yapıyla, Çamlıca Kulesi’yle değiştirildi. Nisan 2022’de cami külliyesinde İslam Medeniyetleri Müzesi açıldı; aynı yıl M5 metro hattının Üsküdar’dan cami yakınındaki bir durağa uzanan bağlantısı üzerinde çalışılıyordu.
- 2000planlama başlar
- Ağustos 2013temel atılır
- 7 Mart 2019cami ibadete açılır
- 3 Mayıs 2019resmî açılış
- 29 Mayıs 2021tepede 369 m’lik Çamlıca Kulesi açılır
- Nisan 2022İslam Medeniyetleri Müzesi açılır
- 2022M5 metro hattının camiye uzanan bağlantısında çalışma
Cami bugün
Kapasite kaynaklarda farklı verilir: Vikipedi 63.000 kişiye kadar, Küre Ansiklopedi 65.000, kalabalık günlerde ise 70.000’den fazla der. Daily Sabah açılıştan önce yaklaşık 60.000 vermişti: 25.000’i içeride, 12.500’ü iç avluda, 22.500’ü dış avluda. Kadınlar için ayrı bir abdesthane, ibadet alanına ayrı bir asansör ve çocuk bakım alanı vardır; ana mekândaki kadınlar bölümü 600 kişiye kadar alır.
Külliye aynı zamanda bir kültür merkezidir. Küre Ansiklopedi’ye göre İslam Medeniyetleri Müzesi 10.000 m² sergi alanına ve 600’den fazla esere sahiptir (Daily Sabah 11.000 m² vermişti). Bunun yanında 3.000 m²’lik kütüphane, 3.500 m²’lik sanat galerisi, 1.071 kişilik konferans salonu, sekiz sanat atölyesi ve 3.500 araçlık kapalı otopark bulunur.
Prayer Time editörleri tarafından belirtilen kaynaklara dayanarak yazılmıştır.







