Beytülmükerrem, Bangladeş’in millî camisidir ve Dakka’nın merkezinde, eski ve yeni şehrin buluştuğu yerdedir. 1960–1968 yılları arasında mimar Abdulhusein Thariani’nin projesiyle yapılmıştır; kubbesiz büyük küpü Mekke’deki Kâbe örnek alınarak tasarlanmıştır. Namaz salonlarının altında yüzlerce dükkânlık bir çarşı canlıdır ve her bayramda burada arka arkaya birkaç bayram namazı kılınır.
Kuruluş
Dakka için büyük bir cami fikri, bir jüt fabrikasının sahibi olan sanayici Abdul Latif Ibrahim Bawani’den çıktı. 27 Nisan 1959’da evinde yapılan bir toplantıda çok sayıda cemaati alabilecek bir cami yapılmasını önerdi; dönemin yetkilileri de yardım sözü verdi.
Aynı yıl Beytülmükerrem Camii Derneği kuruldu (Vikipedi bir cami komitesinden söz eder) ve eski ile yeni Dakka arasında 8,3 akrelik (yaklaşık 3,4 ha) bir arazi seçildi. Burası Paltan göletiydi; inşaattan önce dolduruldu.
Kâbe örneğinde bir küp
Proje mimar Abdulhusein M. Thariani’ye verildi, inşaatı da onun firması Thariani & Co. üstlendi. Ana bina Mekke’deki Kâbe örnek alınarak biçimlendirilmiş büyük bir küptür; bu onu Bangladeş’teki bütün diğer camilerden ayırır. Büyük bir kubbe yerine kuzey ve güney yanlarda, her birinde ortadakinin en büyük olduğu üç kemerli giriş revakları vardır.
Üslup, Babür mimarisinin ilkelerine dayanan yeni-İslami bir üsluptur; ancak bilinçli olarak sade tutulan süslemeler onu modern mimariye yaklaştırır. Mihrap yarım daire değil, dikdörtgen biçimlidir. Çatısız iki iç avlu namaz salonuna ışık ve hava taşır.
Fotoğraf: Md. Nazmul Hasan Khan, Jubair1985, Wasiul Bahar, Ahm masum (মাসুম) · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons · Wikimedia Commons
Külliye ve çarşı
Ana bina sekiz katlıdır ve zeminden 30,18 metre yükselir. Namaz salonu 2.463,51 m²’dir; doğu tarafında ayrıca 170,94 m²’lik bir asma kat bulunur. Önünde, doğuda, kuzey ve güney yanlarında abdesthaneler bulunan 2.694,19 m²’lik avlu (sahn) uzanır. Bahçe, Babür bahçelerinin ruhuyla düzenlenmiştir.
Beytülmükerrem yalnızca bir cami değildir: Külliyede bir çarşı, bürolar, bir kütüphane, bir toplantı salonu ve otoparklar vardır. Archnet’e göre zemin katta kuzey-güney doğrultusundaki revaklar boyunca 350 dükkân ve 22 depo bulunur; arazi şehrin iş merkezinin yanındadır.
On yıllar boyunca
Temel 27 Ocak 1960’ta atıldı ve inşaat aşamalar hâlinde ilerledi. Camide ilk namaz 25 Ocak 1963 Cuma günü kılındı; yapı 1968’de tamamlandı. Cami 1963’ten beri hatiplere sahiptir; bu görevi en uzun süre yürüten hatip 1984’ten 2007’ye kadar görev yaptı.
1971’de caminin mülkiyeti Bangladeş Hükümeti’ne geçti; 28 Mart 1975’te yönetimi Bangladeş İslam Vakfı’na verildi. 2008’de cami, Suudi Arabistan Hükümeti’nin bağışıyla genişletildi. Thariani’nin ilk planı güney yanda bağımsız bir minare öngörüyordu; değiştirilmiş bir plana göre daha sonra iki yeni minare yapıldı.
- 27.04.1959Abdul Latif Ibrahim Bawani’nin evinde toplantı: büyük bir cami önerisi
- 1959Beytülmükerrem Camii Derneği; 8,3 akrelik arazi seçilir
- 27.01.1960temel atılır
- 25.01.1963ilk namaz, bir cuma günü
- 1968inşaat tamamlanır
- 1971mülkiyet Bangladeş Hükümeti’ne geçer
- 28.03.1975yönetim Bangladeş İslam Vakfı’na verilir
- 2008Suudi Arabistan Hükümeti’nin bağışıyla genişletme
Bugün cami
Bugün camiyi Din İşleri Bakanlığı’na bağlı İslam Vakfı yönetir. Tan Tai Yong ile Gyanesh Kudaisya’nın bir kitabına (2000) dayanan Vikipedi’ye göre Beytülmükerrem 42.000’den fazla cemaat alır. Her gün insanlar burada namaz kılmak ve Kur’an okumak için toplanır; Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur:
“Bir grup, Allah'ın kitabını okumak ve aralarında onu müzakare etmek üzere Allah'ın evlerinden birinde toplanırsa, üzerlerine mutlaka sekinet iner ve onları rahmet kaplar, melekler etraflarını kuşatır ve sarar.”
Hadisin devamında Allah’ın onları katındakilere andığı bildirilir. Her bayramda Beytülmükerrem’de saat 7, 8, 9, 10 ve 10.45’te arka arkaya beş bayram namazı kılınır; bunları caminin ve İslam Vakfı’nın imamları kıldırır. Dakka’nın ana bayram namazı Millî Namazgâh’ta (Jatiya Eidgah) kılınır, kötü havada ise Beytülmükerrem’e alınır. O günlerde caminin çevresindeki çarşı da insanla dolar.
Prayer Time editörleri tarafından belirtilen kaynaklara dayanarak yazılmıştır.







