Endonezya’nın Sulawesi adasındaki Makassar’da bulunan Al-Markaz Al-Islami Camii, büyük bir İslam merkezinin kalbidir – Arapça adı da “İslam Merkezi” demektir. Fikri General M. Jusuf’a, tasarımı mimar Ahmad Noe’man’a aittir; 1994–1996 yılları arasında Hasanuddin Üniversitesi’nin eski kampüsünün arazisinde yapılmıştır. 84 metrelik minaresi ve kaynaklara göre 50.000 kişiye varan kapasitesiyle Doğu Endonezya’nın en büyük camilerinden biridir.
General Jusuf’un fikri
Caminin fikrini ortaya atan, 1978–1983 yıllarında Endonezya Savunma ve Güvenlik Bakanı olan General M. Jusuf’tur (Andi Muhammad Jusuf Amir). Husnul Fahimah Ilyas’ın araştırmasına (Balai Litbang Agama Makassar, 2013) göre büyük bir İslam merkezi fikri ona 1989’da, Endonezyalı hacılara hac emiri olarak önderlik ederken geldi. Makassar, Doğu Endonezya’nın merkezi noktası olduğu ve halkı dindarlığıyla bilindiği için seçildi.
Jusuf, 3 Mart 1994’te Cakarta’daki bir toplantıda planı bakanlara ve iş insanlarına sundu; aynı gün camiyi bugün de yöneten Yayasan Islamic Centre vakfı kuruldu. İnşaat için şehir merkezindeki Baraya semtinde, Hasanuddin Üniversitesi’nin eski kampüsü seçildi: araştırmaya ve Good News From Indonesia’ya göre yaklaşık 10 hektar (İngilizce Vikipedi 10.000 m² verir). Üniversite buna karşılık il yönetiminin sağladığı 100 hektarlık bir uygulama arazisi aldı.
Mimarı ve görünümü
Camiyi, Bandung Teknoloji Enstitüsü’nden (ITB) mimar Ahmad Noe’man tasarladı; o, bu enstitüdeki Salman Camii’nin ve Endonezya’daki pek çok başka caminin, ayrıca Saraybosna’daki bir caminin de mimarıdır. ITB, eserleri listesinde onu Ujung Pandang’daki Al-Markaz Al-Islami Camii olarak anar – Makassar o zaman bu adı taşıyordu.
Kaynaklara göre caminin biçimi Mekke’deki Mescid-i Haram’dan ve Medine’deki Mescid-i Nebevî’den, ama aynı zamanda yerel gelenekten esinlenmiştir: Caminin kubbesi yoktur; kare, tomurcuk biçimli çatısı Güney Sulawesi’nin en eski camilerinden Gowa’daki Katangka Camii’ni ve Bugis ile Makassar halklarının geleneksel evlerini hatırlatır. Çatı bakırla (İtalyan tegolası) kaplıdır, üst katların duvar ve zeminleri granittir.
Mihrap duvarı siyah granittendir ve pirinç renginde hatlarla süslüdür; mihrabın üstünde, müminlere Mescid-i Haram’a yönelmelerinin emredildiği Bakara suresinin 144. ayeti yazılıdır. Minare 84 metre yüksekliğinde, 3 × 3 metre kesitlidir – 2013 araştırmasına göre Mescid-i Nebevî’nin minaresinden yalnızca bir metre alçaktır.
Fotoğraf: Si Gam, Daniel Berthold, Rahmatdenas, fitri agung from Pekanbaru, Riau, Indonesia, Indonesia · CC BY-SA 4.0, CC BY-SA 3.0, CC BY 2.0, CC0 · Wikimedia Commons · Wikimedia Commons
Bir İslam merkezi: ilim, kütüphane, tebliğ
Ana bina üç katlıdır ve toplam 6.932 m²’dir. 2013 araştırmasına göre 2.916 m²’lik alt katta bürolar, bir salon, kütüphane, derslikler, bir kooperatif, Endonezya Ulema Meclisi’nin (MUI) Güney Sulawesi bürosu ve bir İslami mikrofinans kurumu (BMT) bulunur; aynı büyüklükteki orta katta ana namaz salonu, 1.100 m²’lik üst katta ise kadınlar için namaz salonu yer alır.
Merkez, çocuklar için Kur’an okulları (TPA), bir anaokulu ve üç-beş yaş için bir oyun grubu, Kur’an mealini anlamaya yönelik 40 saatlik bir program ve İngilizce, Arapça, Japonca ve Almanca kursları yürütür. Aynı araştırmaya göre kütüphanede on binlerce cilt vardı; tatiller dışında her gün açıktır, tartışmalar, aylık kitap tanıtımları ve kitap fuarları düzenler. Tebliğ, caminin kendi radyosu Al-Ikhwan – araştırmaya göre o dönemde Makassar’daki tek cami radyosu – ve Mauziah dergisi aracılığıyla da yapılır.
İlim böylece bu caminin temelindedir. İlim arayan hakkında Peygamber ﷺ şöyle buyurdu:
“Kim ilim talep etmek için bir yola girerse, Allah onun için Cennet'e giden yolu kolaylaştırır.”
İnşa tarihi
Temelin ilk kazığı Mayıs 1994’te çakıldı – 2013 araştırması 6 Mayıs, Good News From Indonesia 8 Mayıs tarihini verir – ve törende dönemin hükümetinden iki bakan bulundu. Temmuz 1994 başında inşaatı PT Adhi Karya firması üstlendi; 17 ay sürdü ve yaklaşık 14 milyar rupiye mal oldu. Projeyi vakfın yürütme başkanı olarak Jusuf Kalla yönetti. Temel, 21 metre derinliğe çakılmış 450 kazıktan oluşur.
İngilizce Vikipedi’ye göre cami 12 Ocak 1996’da tamamlandı. General Jusuf 8 Eylül 2004’te vefat etti. Hayattayken caminin, “zamanı gelene” kadar onun adıyla anılmamasını istemişti; Aralık 2005 sonunda vakıf Cakarta’daki bir toplantıda caminin adının Al-Markaz Al-Islami Jenderal M. Jusuf olmasına karar verdi. Kaynaklar bu adlandırma için başka tarihler de verir.
- 1989General Jusuf hacda bir İslam merkezi fikrine varır
- 3 Mart 1994Cakarta’da Yayasan Islamic Centre vakfı kurulur
- 6 ya da 8 Mayıs 1994temelin ilk kazığı çakılır
- Temmuz 1994inşaat başlar (PT Adhi Karya)
- 12 Ocak 1996cami tamamlanır
- 8 Eylül 2004General M. Jusuf vefat eder
- 2005 sonucamiye Al-Markaz Al-Islami Jenderal M. Jusuf adı verilir
Bugün cami
2013 araştırmasına göre cami 10.000 kişi alır, avluyla birlikte bayram namazında 50.000 kişiye kadar; İngilizce Vikipedi en fazla 10.000, detikSulsel yaklaşık 50.000 der. Ana namaz salonunda dört ton ağırlığında dört Çek kristali avize asılıdır; minaredeki 16 hoparlör ezanı beş kilometrelik bir alana ulaştırır.
Cami, vakit ve cuma namazlarının yanı sıra sabah, öğle ve akşam namazlarından sonra günlük dersler, ramazan programları ve hac eğitimi düzenler; ayrıca zekât, kurban eti dağıtımı, cenaze hizmetleri, toplu sünnet ve bir klinik gibi sosyal hizmetler sunar. Makassar’ın merkezinde, Jalan Masjid Raya 57’de bulunan cami, şehrin ve bütün Doğu Endonezya’nın dinî hayatının en önemli yerlerinden biridir.
Prayer Time editörleri tarafından belirtilen kaynaklara dayanarak yazılmıştır.





