مسجد جامع بیت‌الرحمن
عکس: Si Gam Acèh · CC BY-SA 3.0 · ویکی‌انبار · ↗

مسجد · Banda Aceh, اندونزی

مسجد جامع بیت‌الرحمن

Masjid Raya Baiturrahman

ساخت 1879

مسجد جامع بیت‌الرحمن (Masjid Raya Baiturrahman) در مرکز باندا آچه، مرکز استان آچه در اندونزی، قرار دارد و نماد دین، فرهنگ و هویت مردم آچه شمرده می‌شود. بنای کنونی آن را، به سبک احیای گورکانی و با گنبدهای سیاه، دولت استعماری هلند میان سال‌های ۱۸۷۹ و ۱۸۸۱ بر جای مسجد کهن سلطنت آچه ساخت که در ۱۸۷۳ سوخته بود. مسجد از سونامی ۲۰۰۴ با آسیبی اندک جان به در برد و پناهگاه مردم شد، و از زمان گسترش ۲۰۱۵–۲۰۱۷ دوازده چتر برقی بزرگ در حیاط آن برپاست.

مسجد سلطنت آچه

آچه، در منتهی‌الیه شمالی سوماترا، سده‌ها مرکز سلطنتی نیرومند بود و مسجد اصلی آن – مسجد رایا یا مسجد جامع – در کنار کاخ سلطان قرار داشت. به گفتهٔ ویکی‌پدیا و مقاله‌ای از وزارت دارایی اندونزی، این مسجد در ۱۶۱۲ (۱۰۲۲ ق) در دوران سلطان اسکندر مودا ساخته شد. برخی منابع آن را به ۱۲۹۲ و سلطان علاءالدین محمودشاه بازمی‌گردانند، و Archnet مسجدی را که سلطان نورالعالم در ۱۸۷۲ ساخت، پیشینهٔ بی‌واسطهٔ بنای کنونی می‌داند.

مسجد کهن، مانند دیگر بناهای سنتی آچه، بامی چندطبقه از کاه داشت. در آوریل ۱۸۷۳، در آغاز جنگ آچه، نیروهای استعماری هلند به کاخ سلطان حمله کردند. به گفتهٔ ویکی‌پدیا، در ۱۰ آوریل جنگجویان آچه‌ای از مسجد تیراندازی کردند و منورهایی بر بام کاهی افتاد و آن را به آتش کشید. منابع این رویداد را گوناگون روایت می‌کنند: Archnet می‌نویسد هلندیان مسجد را ویران کردند و مقالهٔ وزارت دارایی سوختن آن را به لشکرکشی دوم به فرماندهی ژنرال فان سویتن پیوند می‌دهد.

مسجد نو در ۱۸۸۱

ژنرال فان سویتن به بزرگان محلی وعده داد که مسجد را از نو بسازد. سنگ بنا در ۱۸۷۹ – به گفتهٔ مقالهٔ وزارت دارایی در ۹ اکتبر (۱۳ شوال ۱۲۹۶ ق) – به دست تنکو قاضی مالک‌العادل نهاده شد که نخستین امام مسجد نو نیز شد. ساخت مسجد در ۲۷ دسامبر ۱۸۸۱، در روزگار محمد داوودشاه، آخرین سلطان آچه، به پایان رسید.

در آغاز بسیاری از مردم آچه نمی‌خواستند در مسجدی نماز بگزارند که آنان که با ایشان در جنگ بودند ساخته بودند؛ Archnet می‌نویسد عالمان دینی مدت‌ها آن را برای نماز جماعت شایسته نمی‌دانستند. اما با گذشت زمان، مسجد مایهٔ افتخار شهر و نشانهٔ جایگاه دینی آچه شد که آن را «سرامبی مکه» یعنی «ایوان مکه» نیز می‌خوانند.

  • مسجد جامع بیت‌الرحمن – Fig. 24 Royal procession to the mosque for Id al-Adha (feast of sacrifice during the period of pilgrimage), in Aceh, 1637, when five hundred young buffaloes wer
  • مسجد جامع بیت‌الرحمن – View of Achin. Gezigt op Achin. Cf. Nationaal Archief, The Hague, inv. nr. VELH0619.22, Atlas Van Stolk, Rotterdam, inv. nr. top1076 and Scheepvaartmuseum, Amst
  • مسجد جامع بیت‌الرحمن – Baiturrahman Grand Mosque
  • مسجد جامع بیت‌الرحمن – Baiturrahman Grand Mosque in Banda Aceh, Aceh
  • مسجد جامع بیت‌الرحمن – Banda Aceh Grand Mosque
  • مسجد جامع بیت‌الرحمن – Great Mosque of Medan
  • مسجد جامع بیت‌الرحمن – Masjid Raya Ganting di Kota Padang, Sumatra Barat, Indonesia
  • مسجد جامع بیت‌الرحمن – Palembang Great Mosque

عکس: Peter Mundy, Dirk de Jong, Mcshabry, Si_Gam · Public domain, CC BY-SA 4.0, CC BY-SA 3.0, CC BY 2.0 · ویکی‌انبار · Wikimedia Commons

بنا و آرایه‌ها

به گفتهٔ ویکی‌پدیا، طرح آن را معمار هلندی خریت بروینس کشید و ل. پ. لوئیکس آن را اصلاح کرد و بر ساخت آن به دست پیمانکار لی آ سی نظارت داشت؛ Archnet نام معمار را «de Bruchi» آورده است. سبک آن احیای گورکانی است: گنبدها و مناره‌های بزرگ به الگوی مسجدهای گورکانی، با جزئیات مغربی مانند طاق‌های اشکی‌شکل و آرایه‌های گچی اسلیمی.

گنبدهای سیاه از تخته‌پوش‌های چوب سخت ساخته شده‌اند که مانند سفال چیده شده‌اند – Archnet از چوب آهن سخن می‌گوید. سنگ بنا از هلند، مرمر پله‌ها و کف‌ها از چین و شیشه‌های رنگی از بلژیک آورده شد؛ در درون، دیوارها و ستون‌هایی با نقش برجسته، درهای چوبی کنده‌کاری‌شده و چلچراغ‌های مفرغی هست. مسجد در آغاز تنها یک گنبد و یک مناره داشت.

در گذر سده‌ها

مسجد بعدها چند بار گسترش یافت و منابع در سال‌ها هم‌داستان نیستند. دو گنبد کناری نخست در ۱۹۳۵ (به گفتهٔ Archnet در ۱۹۳۶) و دو گنبد دیگر در پایان دههٔ ۱۹۵۰ افزوده شد (ویکی‌پدیا: ۱۹۵۸؛ Archnet: ۱۹۵۷، که به گفتهٔ آن مسجد در همان زمان نام بیت‌الرحمن گرفت)؛ آخرین گسترش را ویکی‌پدیا ۱۹۸۲ و مقالهٔ وزارت دارایی ۱۹۹۱–۱۹۹۳ می‌داند. مسجد امروز هفت گنبد دارد و ویکی‌پدیا هشت مناره برای آن برمی‌شمارد، از جمله بلندترین منارهٔ باندا آچه.

در زمین‌لرزه و سونامی اقیانوس هند در ۲۶ دسامبر ۲۰۰۴ که باندا آچه را سخت در هم کوبید، مسجد برپا ماند در حالی که بناهای پیرامونش ویران شدند. به گفتهٔ ویکی‌پدیا، آسیب آن اندک بود، مانند ترک‌هایی در دیوارها، و منارهٔ ۳۵ متری کنار دروازهٔ اصلی اندکی کج شد و ترک برداشت. مسجد پناهگاه موقت کسانی شد که خانهٔ خود را از دست داده بودند، و پس از دو هفته نماز در آن از سر گرفته شد.

برای کسانی که در آن روزها عزیزان خود را از دست دادند، مسجد جای گرد آمدن، دعا و شکیبایی بود. پیامبر ﷺ دربارهٔ حال مؤمن در خوشی و سختی فرمود:

«وضعیت مؤمن شگفت‌آور و عجیب است؛ وضعیت او در همه حال خیر است؛ و این حالت برای هیچکسی جز مؤمن نیست؛ اگر خوشی به او رسد، شکر گوید و این برای او خیر است؛ و اگر زیانی به او رسد، صبر می‌کند و این برای او خیر است.»

  1. ۱۶۱۲مسجد سلطنتی در دوران اسکندر مودا (منابع دیگر: ۱۲۹۲ یا ۱۸۷۲)
  2. ۱۰ آوریل ۱۸۷۳سوختن مسجد کهن در آغاز جنگ آچه
  3. ۱۸۷۹نهادن سنگ بنای مسجد نو
  4. ۲۷ دسامبر ۱۸۸۱پایان ساخت مسجد نو با یک گنبد
  5. ۱۹۳۵افزودن دو گنبد کناری (Archnet: ۱۹۳۶)
  6. ۱۹۵۷–۵۸دو گنبد و مناره‌های دیگر
  7. ۱۹۸۲ / ۱۹۹۱–۹۳گسترش به هفت گنبد (منابع گوناگون‌اند)
  8. ۲۶ دسامبر ۲۰۰۴مسجد از سونامی جان به در می‌برد و پناهگاه می‌شود
  9. ۲۰۱۵آغاز گسترش بزرگ
  10. ۱۳ مهٔ ۲۰۱۷گشایش: ۱۲ چتر برقی

مسجد امروز

در ژوئیهٔ ۲۰۱۵ کار گسترشی بزرگ به الگوی مسجدالنبی در مدینه آغاز شد. در حیاط دوازده چتر برقی، هر یک ۲۴ × ۲۴ متر، برای سایه‌انداختن بر نمازگزاران برپا شد و زیر آن‌ها زیرزمینی حدود ۸٬۶۰۰ متر مربعی با پارکینگ برای ۲۵۴ خودرو و ۳۴۷ موتورسیکلت و ۲۸۸ جای وضو قرار دارد. مرحلهٔ نخست در ۱۳ مهٔ ۲۰۱۷ طی مراسمی رسمی گشایش یافت؛ به گفتهٔ Tirto بودجهٔ آن ۴۵۸ میلیارد روپیه بود.

به گفتهٔ Merdeka گنجایش مسجد از حدود ۹٬۰۰۰ به حدود ۲۴٬۴۰۰ نمازگزار در درون مسجد و زیر چترها رسید؛ مقالهٔ وزارت دارایی گنجایش تا ۲۴٬۰۰۰ نمازگزار و حدود ۴٬۷۶۰ متر مربع فضای درونی با کف مرمرین را ذکر می‌کند. مسجد هنوز اصلی‌ترین مرکز دینی و شناخته‌ترین نماد باندا آچه است.

نوشتهٔ تحریریهٔ Prayer Time بر پایهٔ منابع یادشده.

به تکمیل صفحهٔ این مسجد کمک کنید

عکسی از آن دارید، یا وقت نماز جمعه، نشانی یا چیزی از تاریخش را می‌دانید؟

قبله از مسجد

292.2° غرب شمال‌غربی

فاصله تا کعبه: 6,219 km

نقشهٔ قبله از این مسجد ←روی نقشهٔ مساجد ←

اطلاعات

  • Jalan Mohammad Jam, Banda Aceh, اندونزی
  • 5.55363, 95.31720
  • ساخت 1879

اوقات شرعی Banda Aceh امروز

  • صبح05:07
  • طلوع آفتاب06:28
  • ظهر12:24
  • عصر15:47
  • مغرب18:20
  • عشا19:32

اوقات شرعی ←

مساجد نزدیک

  1. Mushalla SD Muhammadiyah
  2. Masjid Iskandar Muda
  3. Musala Blang Padang
  4. Mesjid Al Mukarramah
  5. Mushalla Rawa Sakti
  6. Masjid Tuha
  7. Mushallah Al JABBARI
  8. Meunasah Babul Silaturahmi

پرسش‌های متداول

مسجد جامع بیت‌الرحمن کجاست؟

مسجد جامع بیت‌الرحمن در نشانی Jalan Mohammad Jam, Banda Aceh, اندونزی قرار دارد. مختصات دقیق آن 5.55363, 95.31720 است.

جهت قبله در مسجد جامع بیت‌الرحمن کدام است؟

از این مسجد قبله در 292.2° از شمال جغرافیایی است (جهت: غرب شمال‌غربی) و کعبه 6,219 کیلومتر فاصله دارد.

مسجد جامع بیت‌الرحمن کی ساخته شد؟

طبق اطلاعات موجود، مسجد در سال 1879 ساخته شده است.

اوقات شرعی امروز Banda Aceh چیست؟

امروز، چهارشنبه 27 آبان 1405، در Banda Aceh: صبح 05:07, طلوع آفتاب 06:28, ظهر 12:24, عصر 15:47, مغرب 18:20, عشا 19:32.

منابع این متن