همانا شیطان از اینکه نمازگزاران در جزیرة العرب او را بپرستند، ناامید شده است، ولی [امیدش] به فتنه‌انگیزی و ایجاد دشمنی در میان آنان است

شرح

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم خبر داده‌اند که ابلیس از اینکه مؤمنانِ نمازگزار در جزیرة العرب به پرستش او و سجده برای بت بازگردند، ناامید گشته است، ولی او همچنان طمع دارد و تلاش و کوشش و کار و سعی او همچنان در جهت فتنه‌انگیزی میان آنان از طریق دشمنی‌ها، کینه‌ها، جنگ‌ها، فتنه‌ها و مانند آن است.

نکته‌های حدیث

• پرستش شیطان همان پرستش بت است، زیرا او فرمان‌دهنده به آن و دعوت‌کننده به سوی آن است؛ به دلیل این سخن خداوند متعال از زبان ابراهیم علیه السلام که فرمود: {يا أبت لا تعبد الشيطان…} (ای پدرم، شیطان را مپرست...).
• شیطان برای ایجاد دشمنی، کینه، جنگ و فتنه در میان مسلمانان تلاش می‌کند.
• از فواید نماز در اسلام این است که دوستی و محبت را میان مسلمانان حفظ می‌کند و پیوندهای برادری را در میان آنان تقویت می‌نماید.
• نماز، بزرگ‌ترین شعار دین پس از شهادتین (گواهی دادن به یگانگی الله و رسالت محمد صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم) است و به همین دلیل، مسلمانان «نمازگزاران» نامیده شده‌اند.
• جزیرة العرب ویژگی‌هایی دارد که دیگر سرزمین‌ها از آن بی‌بهره‌اند.
• اگر گفته شود که در برخی از نقاط جزیرة العرب، پرستش بت‌ها اتفاق افتاده است، در‌حالی‌که پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم می‌فرمایند: «همانا شیطان از اینکه نمازگزاران او را بپرستند، ناامید شده است...»، پاسخ این است که این [حدیث]، خبری است از ناامیدی‌ای که در دل شیطان، به خاطر مشاهدهٔ فتوحات و وارد شدن گروه گروه مردم به دین خدا، پدید آمده بود. پس حدیث از گمان و انتظار شیطان خبر می‌دهد، اما سپس به خاطر حکمتی که خداوند عز و جل اراده کرده بود، واقعیت برخلاف آن رخ داد.