هر چیزی که مست‌کننده باشد، حرام است

شرح

ابو موسی اشعری رضی‌الله‌عنه خبر می‌دهد که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم او را به یمن فرستاد. او از پیامبر درباره نوشیدنی‌هایی که در آنجا ساخته می‌شود و اینکه آیا حرام هستند پرسید. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم درباره آن نوشیدنی‌ها توضیح خواست. پس ابو موسی رضی‌الله‌عنه گفت: آن‌ها عبارتند از بِتْع: نوشیدنی‌ای که از عسل تهیه می‌شود، و مِزر: نوشیدنی‌ای که از جو ساخته می‌شود. پس پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم ـ که از سخنان جامع و رسا بهره‌مند شده بود ـ فرمود: «هر مست‌کننده‌ای حرام است.»

نکته‌های حدیث

• نبیذ: آبی است که در آن خرما یا عسل یا جو و مانند این‌ها ریخته می‌شود؛ و از آن‌ها طعم و مزه‌ای شیرین می‌گیرد، و ممکن است پس از مدتی تخمیر شود و به نوشیدنی مست‌کننده تبدیل گردد.
• این حدیث قاعده‌ای است در تحریم همهٔ انواع مست‌کننده‌ها، مانند شراب، حشیش و هر چیز دیگری که حالت مستی‌آور داشته باشد.
• اهمیت پرسش کردن از آنچه مسلمان به آن نیاز دارد.
• نخستین‌بار، شراب در هنگام برپا داشتن نماز حرام شد؛ زیرا یکی از مهاجران در حال مستی نماز خواند و در قرائت خود دچار اشتباه و آمیختگی شد. پس آیه نازل گردید: {ای کسانی که ایمان آورده‌اید! در حالی که مست هستید به نماز نزدیک نشوید تا زمانی که بدانید چه می‌گویید.} [نساء: ۴۳]. و منادیِ رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم ندا می‌داد: «انسان مست به نماز نزدیک نشود.» سپس خداوند شراب را به طور کامل و مطلق حرام فرمود به این آیات: {ای کسانی که ایمان آورده‌اید! همانا شراب، قمار، بت‌ها و تیرهای قرعه، پلیدی و از کار شیطان است؛ پس از آن دوری کنید تا رستگار شوید. همانا شیطان می‌خواهد به وسیله‌ی شراب و قمار میان شما دشمنی و کینه بیفکند و شما را از یاد خدا و از نماز باز دارد. آیا [با این همه] باز هم دست برنمی‌دارید؟} [مائده: ۹۰-۹۱].
• اینکه خداوند متعال شراب را حرام کرد، به سبب آن است که در بردارنده زیان‌ها و فسادهای بزرگ است.
• ملاک در تحریم وجود صفت مست‌کنندگی است؛ پس اگر نبیذ دارای مست‌کنندگی باشد، حرام است و اگر مست‌کنندگی نداشته باشد، مباح است.