گروه‌هایی باید حتماً از رها کردنِ نمازهای جمعه دست بکشند، وگرنه خداوند حتماً بر دل‌هایشان مهر خواهد زد، سپس از غافلان خواهند شد

شرح

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم - در حالی که بر منبرشان بودند - از ترک نماز جمعه و تخلّف از آن بدون عذر - از روی سهل‌انگاری و تنبلی - هشدار دادند. [و فرمودند که یا از این کار دست بکشند] یا خداوند بر قلب‌هایشان مهر خواهد زد و آن را خواهد پوشاند و بر آن مانعی قرار خواهد داد که آنان را از پیروی حق باز دارد، و در نتیجه از غافلان نسبت به اسباب خیر خواهند شد و نفس‌هایشان از طاعات رویگردان می‌شود.

نکته‌های حدیث

• [این حدیث] بر ترک نماز جمعه سخت‌گیری می‌کند و [نشان می‌دهد] که این عمل از گناهان کبیره است.
• نووی گفته است: در این [حدیث دلیلی است بر] اینکه نماز جمعه، فرض عین است.
• مشروعیت استفاده از منبر برای خطبه.
• سندی می‌گوید: معنایش این است که یکی از این دو امر به ناچار رخ خواهد داد: یا دست کشیدن از ترک نمازهای جمعه، یا مهر زدن خداوند متعال بر قلب‌هایشان. زیرا عادت کردن به ترک جمعه، زنگار را بر قلب چیره می‌سازد و نفس‌ها را نسبت به طاعات بی‌رغبت می‌کند.
• شایسته است که واعظ و پنددهنده، نام اشخاصی را که قصد موعظهٔ آنان را دارد، به صراحت نبرد؛ زیرا این کار برای پذیرش نصیحت و فرمانبرداری از اوامر، مؤثرتر است.