اگر مردی درحالیکه در «عدن ابین» است، قصد انحراف [و گناه] در آن [حرم] را داشته باشد، هرآینه خداوند عذابی دردناک به او می‌چشاند

شرح

عبدالله بن مسعود رضی الله عنه دربارهٔ این سخن خداوند عز و جل: {وَمَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحَادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ} (و هر کس در آن [سرزمین حرام] از روی ستم، قصد انحراف [از حق] کند، از عذابی دردناک به او می‌چشانیم) [حج: ۲۵]، گفته است: اگر هر یک از مردم با خود نیت و عزم کند که در حرم مکه عمل بدی انجام دهد که با آن، آنچه را خداوند حرام کرده، حلال شمارد، چه با زبان باشد یا کشتن عمدی، این ظلم است. و هرچند این عزم در شهر عدن در یمن باشد، او سزاوار است که خداوند به خاطر آن، عذابی دردناک به او برساند، حتی اگر آن را انجام نداده باشد. پس در این مورد، عزم کردن [بر گناه] کافی است.

نکته‌های حدیث

• بیان ویژگی خاص حرم و بزرگداشت آن.
• شیخ سعدی گفته است: و در این آیهٔ کریمه، وجوب احترام به حرم و شدت بزرگداشت آن، و هشدار نسبت به قصد گناه در آن و انجام آن [آمده است].
• ضحاک گفته است: همانا مردی در سرزمینی دیگر قصد گناه در مکه را می‌کند، پس آن [گناه] بر او نوشته می‌شود، در‌حالی‌که هنوز آن را انجام نداده است.