همانا دل‌های همهٔ بنی‌آدم میان دو انگشت از انگشتان [خداوند] رحمان، مانند یک دل واحد است، و آن را هرگونه که بخواهد، می‌گرداند

شرح

پیامبر صلی الله علیه و سلم خبر داده‌اند که دل‌های همهٔ بنی‌آدم میان دو انگشت از انگشتان [خداوند] رحمان مانند یک دل واحد است؛ و آن را هرگونه که بخواهد، می‌گرداند؛ اگر بخواهد آن را بر حق استوار می‌دارد و اگر بخواهد آن را از حق منحرف می‌سازد. و تصرف او در همهٔ دل‌ها مانند تصرف در یک دل است و هیچ کاری او[خداوند] سبحان را از کاری دیگر باز نمی‌دارد. سپس پیامبر صلی الله علیه و سلم دعا کردند و فرمودند: خداوندا، ای گردانندهٔ دل‌ها، که گاهی به سوی طاعت و گاهی به سوی معصیت، و گاهی به سوی ذکر و گاهی به سوی غفلت می‌گردانی، دل‌های ما را بر طاعتت بگردان.

نکته‌های حدیث

• اثبات قدر، و اینکه خداوند دل‌های بندگانش را بر حسب قدری که برایشان نوشته است، جهت می‌دهد.
• شایسته است که مسلمان پیوسته از پروردگارش درخواست ثبات بر حق و هدایت کند.
• خوف از خدا و تعلق داشتن تنها به او که شریکی ندارد.
• آجری می‌گوید: «اهل حق الله عزوجل را چنانکه خودش خود را وصف نموده و چنانکه پیامبرش او را وصف کرده، وصف می‌کنند و چنانکه صحابه او را وصف کرده‌اند و این مذهب علمایی است که تبعیت کرده‌اند و بدعت نیاورده‌اند». پایان سخن آجری. بنابراین اهل سنت برای الله نام‌ها و صفاتی را ثابت می‌دانند که خودش برای خود ثابت دانسته است، بدون آنکه دچار تحریف یا تعطیل یا تکییف و تمثیل شوند، و هرآنچه الله از خود نفی کرده را نفی می‌کنند و دربارهٔ چیزی که در در موردش نفی یا اثباتی نیامده سکوت می‌کنند. الله تعالی می‌فرماید: {لَيْسَ ‌كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ} (چیزی همانند او نیست و اوست شنوای بینا).