هرگاه الله متعال بخواهد بر قومی عذاب نازل کند، عذاب همه ی آنها را دربرمی گیرد، سپس هریک بر اساس اعمالش حشر می شود.

شرح

رسول الله صلى الله عليه وسلم خبر می دهد که چون الله عزوجل بخواهد قومی را به سبب اعمال بدشان مجازات نموده و عذاب کند، عذاب مذکور دامن کسانی را هم از این قوم می گیرد که با بدکرداران قوم همراه نبوده و با آنان موافق نبودند؛ با ظهور منکر و علنی شدن گناه و معصیت، الله متعال همه ی آنها را هلاک می کند؛ اما هریک از افراد قومِ عذاب دیده، بر حسب عملی که دارد، مبعوث و محشور می شود؛ اگر نیک و صالح بوده، فرجام وی نیک و خوب است و در غیر این صورت فرجام بدی خواهد داشت. و عذاب مذکور سبب پاکی صالحان و تنبیه و مجازات فاسقان می باشد. و اینکه هریک بر مبنای اعمال خود برانگیخته می شود، حکم و قضاوتی عادلانه است. چون در برابر اعمال نیک شان در قیامت پاداش داده می شوند و هر مصیبتی که در دنیا دیده اند، کفاره ی گناهان شان بوده است.

بنابراین عذابی که در دنیا بر ظالمان فرستاده می شود، کسانی را هم شامل می شود که همراه آنان هستند و ظلم شان را انکار نمی کنند؛ و این عذاب مجازات مداهنه ی آنها می باشد، اما در روز قیامت هریک از آنها جداگانه محشور می شوند و در برابر عمل خود پاداش و جزا دریافت می کنند.