بگو: لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، اللهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيرًا، سُبْحَانَ اللهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا…

شرح

مردی از ساکنان بادیه از رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ می‌خواهد که به او ذکری بیاموزد که آن را بگوید، پس رسول خدا ـ علیه الصلاة والسلام ـ فرمودند: بگو: «لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ»؛ ایشان از گواهی دادن به توحید آغاز کردند که به این معناست: معبود به حقی جز الله نیست که یگانه و بی‌شریک است. «اللهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا» یعنی: الله از هر چیزی بزرگ‌تر است، «وَالْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيرًا» یعنی: ستایشی بسیار شایستهٔ الله است، برای صفاتش و افعالش و نعمت‌هایش که بی‌شمارند. «سُبْحَانَ اللهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ» یعنی: از هر گونه نقصی مبرا و پاک است، «لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ» یعنی: نمی‌توان از حالی به حالی متحول شد جز با یاری و توفیق الله. پس آن مرد گفت: این سخنان برای ذکر و بزرگداشت پروردگار من است، دعایی که برای خود من باشد چیست؟ ایشان ـ علیه الصلاة والسلام ـ فرمودند: بگو: «اللهُمَّ اغْفِرْ لِي» یعنی مرا با محو گناهان و پوشاندن‌شان، بیامرز. «وَارْحَمْنِي» یعنی با رساندن منافع و مصالح دینی و دنیوی به من، مورد رحمتم قرار ده. «وَاهْدِنِي» مرا به سوی بهترین حالات و به راه راست هدایت کن. «وَارْزُقْنِي» مال حلال و سلامتی و هر خیر و عافیتی را روزی من بگردان.

نکته‌های حدیث

• تشویق به ذکر الله با تهلیل و تکبیر و تحمید و تسبیح.
• مستحب بودن ذکر الله و ثنای بر او پیش از دعا.
• استحباب اینکه انسان با بهترین دعاها و دعاهای ماثوری که جامع خیر دنیا و آخرت است، دعا کند و می‌تواند هر دعایی که می‌خواهد بخواند.
• برای بنده شایسته است که به آموزش هر آنچه به سود دنیا و آخرت اوست توجه نشان دهد.
• تشویق به درخواست مغفرت و رحمت و روزی که دربردارنده‌ی همه‌ی خیر و خوبی‌هاست.
• دلسوزی ایشان ـ صلی الله علیه وسلم ـ نسبت به آموزش اموری به امتش که برای آنها سودمند و مفید است.
• رحمت پس از مغفرت ذکر شده تا پاکسازی آن را کامل کند، زیرا مغفرت به معنای پوشاندن و محو گناهان و دور نمودن انسان از دوزخ است و رحمت یعنی رساندن خیر و خوبی به او و وارد شدنش به بهشت؛ و این همان پیروزی بزرگ است.