از میان دیناری که در راه الله هزینه کرده‌ای، و دیناری که برای آزادی برده‌ای هزینه کرده ای، و دیناری که به بینوایی صدقه داده‌ای، و دیناری که برای خانواده‌ات مصرف کرده‌ای، بیشترین…

شرح

پیامبر صلی الله علیه و سلم برخی از انواع نفقه را ذکر کرده و فرمودند: دیناری که در جهاد در راه خدا خرج کرده‌ای، و دیناری که در آزاد کردن برده‌ای از بردگی و بندگی خرج کرده‌ای، و دیناری که به مسکین نیازمندی صدقه داده‌ای، و دیناری که برای خانواده و عیالت خرج کرده‌ای. سپس خبر دادند که بزرگترینِ آنها از نظر پاداش نزد خداوند، آن دیناری است که برای خانواده و عیال و کسانی که نفقهٔ آنان بر تو لازم است، خرج کرده‌ای.

نکته‌های حدیث

• فراوانیِ درهای انفاق در راه خدا.
• مقدم داشتنِ اولویت در باب انفاق هنگام ازدحام [کارها] و بسیار بودن ابواب خیر و از جملهٔ آن، نفقه دادن به خانواده است هنگامی که توانایی انجام همه را نداشته باشد.
• نووی در شرح مسلم گفته است: تشویق به نفقه دادن به خانواده، و بیان بزرگیِ ثواب در آن؛ زیرا نفقهٔ برخی از آنان به دلیل خویشاوندی واجب است، و برای برخی مستحب بوده و صدقه و صلهٔ رحم محسوب می‌شود، و برای برخی به دلیل مالکیت از طریق ازدواج یا کنیزی واجب است. و همهٔ اینها با فضیلت و مورد تشویق است و از صدقهٔ مستحب برتر است.
• سندی گفته است: این سخن «دیناری که برای خانواده‌اش خرج می‌کند»، یعنی: هرگاه با آن نیت [رضایت] خدا را داشته باشد و مثلاً ادای حق عیال را اراده کند.
• ابوقلابه گفته است: و چه مردی پاداشش بزرگتر از مردی است که برای فرزندان خردسالش خرج می‌کند تا آنان را عفیف و با آبرو نگه دارد یا خداوند به وسیلهٔ او به آنان سود برساند و بی‌نیازشان گرداند؟!