پس گفتیم: تو سید (سرور) مایی. فرمود: «السَّيدُ اللهُ»: «سید، الله است». گفتیم: و بهترین ما از نظر فضل و شرف و برتری هستی و بخشنده‌ترین و والاترین مایی. پس فرمود: «قُولُوا…

شرح

گروهی نزد پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ آمدند و چون نزد ایشان رسیدند، از روی مدح ایشان، سخنانی گفتند که پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ آنها را نپسندید، آنان گفتند: «تو سرور ما هستی»، پس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمود: «سید و سرور، الله است». زیرا دارای سروری کامل بر آفریدگانش است و آنان بندگان او هستند. و گفتند: تو «بهترین مایی از نظر فضل» و بالاترین ما از نظر مرتبت و شرف و مزیت هستی. و تو «بزرگ‌ترین ما از نظر عطا هستی» و بخشنده‌ترین و والاترین و گرامی‌ترین ما هستی. سپس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ آنان را ارشاد نمود که همان سخنان معمول خود را بگویند و در گزینش الفاظ تکلف نورزند و شیطان آنان را به سوی غلو و زیاده‌روی در مدح نکشاند که باعث وقوع در شرک و وسایل شرک می‌شود.

نکته‌های حدیث

• بزرگی قدر و منزلت پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ در دل اصحابش و احترام آنان به او.
• نهی از تکلف در الفاظ و میانه‌روی در گفتار.
• حفاظت توحید از گفته‌ها و کارهایی که به آن خلل وارد می‌کند.
• نهی از زیاده‌روی در مدح؛ زیرا از دروازه‌های ورود شیطان است.
• پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ سرور فرزندان آدم است و آنچه در این حدیث آمده، از باب تواضع پیامبر و بیم آن است که مبادا نسبت به ایشان غلو کنند.