مسلمان کسی است که مسلمانان از زبان و دست او در امان باشند؛ و مهاجر کسی است که آنچه را الله از آن نهی کرده، ترک گوید

شرح

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ خبر داده‌اند که: مسلمانی که اسلامش کامل است، کسی است که مسلمانان از زبان او در امان باشند یعنی به آنان ناسزا نمی‌گوید و نفرین‌ و غیبت‌شان نمی‌کند و با زبانش به آنان هیچ آزاری از هیچ نوعی نمی‌رساند؛ و از دستش در امان هستند یعنی به حق‌شان دست‌درازی نمی‌کند و اموال‌شان را به ناحق نمی‌گیرد و چنین رفتارهایی ندارد. و مهاجر کسی است که آنچه را الله حرامش کرده، ترک می‌کند.

نکته‌های حدیث

• اسلام شخص کامل نمی‌شود مگر با آزار نرساندن مادی یا معنوی به دیگران.
• اینجا مشخصا زبان و دست ذکر شده زیرا اشتباهات دست و زبان و زیان آنها بیشتر است و بیشتر بدی‌ها از این دو سر می‌زند.
• تشویق و ترغیب به ترک گناهان و پای‌بندی به امر الله تعالی.
• بهترین مسلمانان کسی است که حقوق الله و حقوق مسلمانان را ادا کند.
• اعتدا و تجاوز ممکن است زبانی یا عملی باشد.
• هجرت کامل، ترک آن چیزهایی است که الله تعالی حرام کرده است.