روزهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم هر ماه قمری
ایام البیض
ایام البیض روزهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم هر ماه قمری است که شبهایش با ماه کامل روشن است. پیامبر ﷺ به روزه گرفتن در این روزها تشویق کرده و بسیاری از مسلمانان هر ماه آن را روزه میگیرند.
- 13دوشنبه23 نوامبر
- 14سهشنبه24 نوامبر
- 15چهارشنبه25 نوامبر
ایام البیض در ۱۲ ماه آینده
| ماه قمری | تاریخها | روزهای هفته |
|---|---|---|
| جمادیالثانی 144813–15 جمادیالثانی | 23–25 نوامبر 2026 | دوشنبه، سهشنبه، چهارشنبه |
| رجب 144813–15 رجب | 22–24 دسامبر 2026 | سهشنبه، چهارشنبه، پنجشنبه |
| شعبان 144813–15 شعبان | 21–23 ژانویه 2027 | پنجشنبه، جمعه، شنبه |
| شوال 144813–15 شوال | 21–23 مارس 2027 | یکشنبه، دوشنبه، سهشنبه |
| ذیالقعده 144813–15 ذیالقعده | 20–22 آوریل 2027 | سهشنبه، چهارشنبه، پنجشنبه |
| ذیالحجه 144814–15 ذیالحجه | 20–21 مه 2027 | پنجشنبه، جمعه |
| محرم 144913–15 محرم | 18–20 ژوئن 2027 | جمعه، شنبه، یکشنبه |
| صفر 144913–15 صفر | 17–19 ژوئیه 2027 | شنبه، یکشنبه، دوشنبه |
| ربیعالاول 144913–15 ربیعالاول | 15–17 اوت 2027 | یکشنبه، دوشنبه، سهشنبه |
| ربیعالثانی 144913–15 ربیعالثانی | 14–16 سپتامبر 2027 | سهشنبه، چهارشنبه، پنجشنبه |
| جمادیالاول 144913–15 جمادیالاول | 13–15 اکتبر 2027 | چهارشنبه، پنجشنبه، جمعه |
| جمادیالثانی 144913–15 جمادیالثانی | 12–14 نوامبر 2027 | جمعه، شنبه، یکشنبه |
در ذیالحجه، روز سیزدهم از ایام تشریق است که روزه گرفتن در آن جایز نیست؛ در این ماه چهاردهم و پانزدهم روزه گرفته میشود (برخی علما شانزدهم را نیز میافزایند).
رمضان در جدول نیامده، زیرا تمام ماه روزه گرفته میشود. تاریخها بر اساس تقویم قمری ما (امالقری) است. اگر جامعهٔ شما ماه را یک روز زودتر یا دیرتر آغاز کند، ایام البیض نیز یک روز جابهجا میشود.
ایام البیض چیست؟
در عربی به آن «الأیام البیض» یعنی «روزهای سفید» میگویند. این نام به شبهای آن برمیگردد: از سیزدهم تا پانزدهم ماه قمری، ماه کامل یا نزدیک به کامل است و شب از مغرب تا صبح روشن میماند.
روزهٔ سه روز از هر ماه سنتی ثابت و مستحب است و احادیث برای آن به همین سه روز میانهٔ ماه راهنمایی میکنند. این روزه واجب نیست: هر که آن را بگیرد پاداش بزرگی دارد و هر که نگیرد گناهی بر او نیست.
احادیث چه میگویند
از ابوذر رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «إِذَا صُمْتَ مِنَ الشَّهْرِ ثَلاَثاً، فَصُمْ ثَلاَثَ عَشْرَةَ، وَأرْبَعَ عَشْرَةَ، وَخَمْسَ عَشْرَةَ»: «هرگاه قصدِ روزه گرفتن سه روز از ماه را داشتی، روزهای سيزدهم، چهاردهم و پانزدهم را روزه بگير». از قتاده بن ملحان رضی الله عنه روایت است که می گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم به ما فرمان می داد که ایام بیض یعنی: روزهای سیزده، چهارده و پانزدهم هر ماه را روزه بگیریم. از ابن عباس رضی الله عنهما روایت است که می گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم چه در سفر و چه در اقامت، ایام بیض را روزه می گرفت.
«إِنَّكَ لَتَصُومُ الدَّهْرَ، وَتَقُومُ اللَّيْلَ؟»، فَقُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ: «إِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ هَجَمَتْ لَهُ العَيْنُ، وَنَفِهَتْ لَهُ النَّفْسُ، لاَ صَامَ مَنْ صَامَ الدَّهْرَ، صَوْمُ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ صَوْمُ الدَّهْرِ كُلِّهِ»، قُلْتُ: فَإِنِّي أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ، قَالَ: «فَصُمْ صَوْمَ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ، كَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا، وَلاَ يَفِرُّ إِذَا لاَقَى». یعنی: «آیا تو همهٔ روزگار را روزه میگیری و [همهٔ] شب را به نماز میایستی؟». گفتم: آری. فرمودند: «همانا تو اگر چنین کنی، چشمانت [از بیخوابی] گود میافتد و جانت خسته و فرسوده میشود. روزه نگرفته است آنکه همهٔ روزگار را روزه بگیرد. روزهٔ سه روز [در هر ماه]، [مانند] روزهٔ همهٔ روزگار است». گفتم: من تواناییِ بیشتر از آن را دارم. فرمودند: «پس مانند داود علیه السلام روزه بگیر؛ او یک روز روزه میگرفت و یک روز افطار میکرد، و هرگاه با [دشمن] روبرو میشد، فرار نمیکرد».
«خلیلم مرا به سه چیز سفارش نمود: روزه گرفتن سه روز از هر ماه و دو رکعت نماز ضُحیٰ و اینکه پیش از خواب نماز وترم را ادا کنم».
متن احادیث، درجه و منبع آنها از دانشنامهٔ احادیث نبوی ترجمهشده (HadeethEnc.com) است.
دیدگاه علما
روزهٔ سه روز از هر ماه به اتفاق علما مستحب است و جمهور آنان – حنفیها، شافعیها، حنبلیها و گروهی از مالکیها – بهتر میدانند که این سه روز همان ایام البیض باشد.
امام مالک خوش نداشت که روزه عمداً به همین تاریخها اختصاص یابد، از بیم آنکه مردم آن را واجب پندارند؛ در مذهب او روزهٔ سه روز در ماه بدون تعیین تاریخ مستحب است. دیگر علما بر ایناند که حدیث سیزدهم تا پانزدهم این مسئله را روشن کرده است.
عایشه روایت کرده که پیامبر ﷺ از هر ماه سه روز روزه میگرفت و اهمیتی نمیداد که کدام روزهای ماه باشد (مسلم ۱۱۶۰). پس کسی که نتواند سیزدهم تا پانزدهم روزه بگیرد، میتواند هر سه روزی از ماه را روزه بگیرد.
چگونه روزه بگیریم
از سپیدهدم تا مغرب
مانند هر روزه: از آغاز فجر تا مغرب، خودداری از خوردن، آشامیدن و آمیزش. صفحهٔ اوقات شرعی شهر شما پایان سحری (فجر) و افطار (مغرب) را نشان میدهد.
نیت
در روزهٔ مستحب، بیشتر علما نیت در صبح را میپذیرند به شرط آنکه از فجر چیزی خورده یا نوشیده نشده باشد؛ مالکیها نیت از شب را شرط میدانند. مطمئنترین راه، نیت در شب پیش است.
اگر از دست رفت
هر که به سبب سفر، بیماری، حیض یا دلیلی دیگر نتواند ایام البیض را روزه بگیرد، میتواند سه روز دیگر از همان ماه را روزه بگیرد و سنت روزهٔ سه روز در ماه را حفظ کند.
آنچه صحیح نیست
روایتی رایج است که برای هر یک از ایام البیض پاداش هزاران سال روزه وعده میدهد. محدثان آن را ساختگی دانستهاند (ابن عراق، تنزیه الشریعه)، پس نباید نقل شود. احادیث صحیح بالا کافی است: سه روز در ماه مانند تمام سال به شمار میآید.
پرسشهای متداول
ایام البیض این ماه چه روزهایی است؟
ایام البیض بعدی: 23–25 نوامبر (13–15 جمادیالثانی). جدول بالا تاریخهای ۱۲ ماه آینده را نشان میدهد.
چرا به آن ایام البیض میگویند؟
به سبب شبهایش: از سیزدهم تا پانزدهم ماه قمری، ماه کامل یا نزدیک به کامل است و تمام شب روشن است.
آیا روزهٔ ایام البیض واجب است؟
خیر. روزهای مستحب (سنت) است. هر که بگیرد پاداش میبرد و هر که نگیرد گناهی ندارد.
آیا میتوانم فقط یک یا دو روز از آن را روزه بگیرم؟
بله، هر روزهٔ مستحبی پاداش دارد. پاداش «تمام سال» که در حدیث آمده برای سه روز در ماه است.
ایام البیض در ذیالحجه چگونه است؟
سیزدهم ذیالحجه از ایام تشریق است که روزه در آن جایز نیست. در این ماه چهاردهم و پانزدهم روزه گرفته میشود و برخی علما برای کامل شدن سه روز، شانزدهم را هم میافزایند.
آیا ایام البیض در کشورها متفاوت است؟
تابع ماه قمری است. جایی که ماه یک روز زودتر یا دیرتر از تقویم امالقری آغاز شود، ایام البیض آن نیز یک روز جابهجا میشود.